*Bài viết được share lại từ bài viết tôi đã viết trên Facebook cá nhân, gần 2 năm về trước.
Tản mạn về …. Luật sư 
Có lẽ, rất ít nơi trên trái đất này vai trò của Luật sư lại được tôn vinh như ở Việt Nam. Nói chẳng ngoa, Luật Luật sư và nhiều văn bản hướng dẫn đều chỉ rõ vai trò của Luật sư (thông qua hoạt động nghề nghiệp của mình) là “bảo vệ công lý”, “quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức”, và “xây dựng Nhà nước pháp quyền” (Xem thêm Điều 1, Luật Luật sư 2012, Sửa đổi).
Để tôn vin cho hoạt động nghề nghiệp, cứ mỗi năm người ta vẫn lấy ngày 10/10 (cũng là Ngày giải phóng Thủ đô) là Ngày truyền thống Luật sư. (Trên cơ sở của Sắc lệnh số 46/SL ngày 10/10/1945).
Lịch sử phát triển lâu đời của Luật sư nói riêng, nền tư pháp nói chung (trong đó có Hiến pháp 1946) có lẽ cũng là điều gì đó mà người ta cũng tự hào. 
Niềm tự hào của Luật sư thậm chí còn đến khi danh xưng Luật sư được viết hoa chữ L và Luật sư có nơi sinh hoạt của mình là các Đoàn Luật sư, Liên Đoàn Luật sư, nhiều tổ chức hành nghề.
Nói như vậy để thấy được vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của Luật sư cả trong đời sống pháp luật và cả trong đời sống xã hội.
Thế nhưng …. (đời không như là mơ 
)
1. Phí Luật sư: Chi phí mà những nguyên đơn yêu cầu trong các vụ án dân sự (thuộc đủ các loại hình tranh chấp và cấp xét xử) cho tới nay vẫn chưa được xem là chi phí mà bị đơn (nếu thua kiện) phải trả và chưa được chính thức hoá, kể cả là Án lệ lẫn Luật thành văn (tất nhiên là trừ một số hạn hữu quy định của Luật, chẳng hạn Luật sở hữu trí tuệ 
).
Tệ hơn nữa, xu hướng lập luận việc vi phạm quy định của Hợp đồng bởi một bên không phải là nguyên nhân hay cơ sở trực tiếp để bên không vi phạm phải nhờ tới sự trợ giúp pháp lý của Luật sư, và do vậy thì chi phí Luật sư mà bên không vi phạm đã trả cho Luật sư là “không có căn cứ pháp lý”, và do vậy thì bên không vi phạm phải “tự có trách nhiệm chi trả” đã trở nên phổ biến và ăn vào tư duy của không ít người, kể cả Luật sư và Thẩm phán. 
Có lẽ (có lẽ thôi nhé) cũng chính vì vậy mà không ít lần, khách hàng cũng đã quyết định không xử dụng dịch vụ pháp lý của Luật sư (tất nhiên là bên cạnh nhiều nguyên nhân khác).
2. Vai trò của Luật sư: Luật là vậy, nhưng vai trò của Luật sư trong các giao dịch dân sự (điển hình là trong việc tham gia vào các hợp đồng, thực hiện các hợp đồng, hay giải quyết các tranh chấp hợp đồng), trong việc xét xử các vụ án dân sự (và thậm chí cả hình sự, hành chính, lao động v.v) thì vai trò quan trọng của Luật sư cũng bị đặt ra nhiều dấu hỏi.
2.1. Một số thì xem chi phí tư vấn của Luật sư trong việc thành lập doanh nghiệp (lựa chọn loại hình doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, cấu trúc quản trị, tỷ lệ tham gia của chủ sở, cấu trúc và thu xếp nguồn vốn v.v) lại ít được quan trọng hơn câu hỏi: Chi phí thành lập doanh nghiệp tốn bao nhiêu?!
2.2. Một số thì xem Luật sư như là người có tài ma thuật trong việc sử dụng ngôn ngữ viết để cài cắm các điều khoản (không chỉ để bảo vệ lợi ích chính đáng) mà còn để bẫy đối tác, người sử dụng.
2.3. Một số thì xem những ý kiến tư vấn của Luật sư (trước khi ký kết các hợp đồng (tham gia vào các giao dịch) chỉ bằng thừa, thậm chí là còn gây “tâm lý hoang mang”, “trùn bước”, “kỳ đà cản mũi” trong việc “chớp lấy thời cơ”, “chớp lấy cơ hội”.
2.4. Một số thì xem Luật sư như “con”.
Tất nhiên, cũng không loại trừ một số trường hợp thì Luật sư ít am hiểu về vụ việc (vấn đề cần giải quyết), nhưng vẫn mạnh dạn tư vấn cho khách hàng.
Bức tranh đó của Luật sư có lẽ nhiều màu sắc hơn bức tranh về Luật sư mà pháp luật thực định đang có.
Lạc trôi giữa dòng 
Nêu ra thực trạng như vậy có lẽ người đọc sẽ bị lạc mất bánh trôi, theo dòng nước 
(gọi tắt là lạc trôi giữa dòng đời xuôi ngược) .
Nhưng “dù ai nói ngã nói nghiêng, lòng ta vẫn vững cho đến khi biết mình bị lừa” . Hẳn bài viết sẽ đụng tới không ít người (do những lý do khác nhau) khi mà
Những băn khoăn 
1. Thanh toán hoài, không nhận được đất (tất nhiên nói đúng theo ngôn ngữ pháp lý là Quyền sử dụng đất và các tài sản gắn liền với đất).
2. Thanh toán hoài, vẫn không thấy nhà của mình ở đâu.
3. Thanh toán hoài, vẫn không thấy hết nghĩa vụ thanh toán (còn phải thanh toán các khoản phí, các loại chi phí, các khoản cấn trừ, khấu trừ – trong một rừng chi phí mà đếm ra thì cây rừng ở Amazon có khi vẫn ít hơn về số lượng).
4. Đợi hoàn nhưng vẫn mãi chưa thấy tiền về (dù đã ký yêu cầu thanh toán, đã hoàn thành nghĩa vụ giao hàng, đã cung cấp thông tin tài khoản v.v. và v.v
5. Nhận ra, khoản đầu tư mà mình dự kiến sẽ nhận được khi tham gia vào giao dịch không như giá trị và tiềm năng mà “bấy lâu nay mình vẫn tin”.
6. Nhận ra, việc thực hiện những nghĩa vụ (nghe có lẽ vô lý, nhưng lại có lý khi được khai sáng) là quá mức và vượt quá khả năng của mình trước khi mình được nhận những lợi ích, hoặc được nhận lại các quyền lợi.
7. Nhận ra, tất cả các mối quan hệ: đều có thể bị cân bởi mối quan hệ và đều có thể dẫn ta tới chân trời vô định.
…
Khi đó, người ta mới thực sự thấm hiểu và thấm thía những giá trị và ý nghĩa của những lời cảnh báo mà Luật sư đã nêu ra.
Quá trễ cho một cuộc tình … (late is better than never chăng?)
Tới đây, liệu chi phí đi sửa chữa sai lầm có còn ít như chi phí phòng ngừa? Hẵn ai cũng có câu trả lời của mình. Không!, chi phí để cứu vãn những gì mình đã thực hiện là quá nhiều (đúng theo nghĩa đen: vì đã trả cho những bài học khác trước khi quyết định sử dụng dịch vụ pháp lý của Luật sư), và trong rất nhiều trường hợp mà các Luật sư đồng nghiệp đã, (và có lẽ sẽ gặp) là “Luật sư có thể làm và nhận phí thưởng 50% không?!.
Gambling, nên chăng? 
Một số sẽ từ chối, bởi (i) nhận thấy khả năng – cơ sở pháp lý không cao; hoặc bởi (ii) đạo đức (thực ra là niềm tin nội tâm và quan điểm hành nghề) của Luật sư nói không với những cách tính phí như vậy.
Tất nhiên, cũng sẽ có Luật sư chấp nhận đề xuất đó, không phải bởi lý do gì lớn lao, nhưng đó là niềm đam mê, là quyết định riêng của Luật sư, hoặc cũng có thể là từ mối quan hệ thân thiết mà Luật sư đang có, hoặc cơ hội để Luật sư thử sức (nếu thành công) với những trường hợ tương tự.
Không ai trong số những Luật sư chấp thuận/không chấp thuận sai cả. Điều muốn nói ở đây là: Tại sao, vai trò của Luật sư không được thể hiện rõ nét hơn, sớm hơn, ở thời điểm thích hợp hơn?.
Điều gì đã cản bước khách hàng lựa chọn Luật sư cho những dự án của mình ngay từ khi bắt đầu mà phải chờ tới khi gặp phải những vấn đề không thể giải quyết?
Tôi không trả lời được, còn Luật sư đồng nghiệp và những người bạn của tôi thì sao?
Tất nhiên, bầu trời không phải lúc nào cũng xám (hoặc tối như vậy). Khi Luật sư có được vị trí của mình (từ thực tiễn hành nghề, từ dịch vụ và phân khúc mà Luật sư hướng tới v.v.), thì Luật sư sẽ (i) nhận được những lợi ích về tài chính rất thiết thực, rất hứa hẹn; (ii) những lợi ích về danh tiếng, về niềm vui nghề nghiệp cũng vì vậy mà tăng theo cấp số nhân; (iii) và cả những điều mới mẻ mà Luật sư, khi mới bắt đầu, còn chưa hình dung hết.
Không ít các Luật sư (trong ngữ cảnh của các tổ chức hành nghề) đã lựa chọn những nghành nghề như Xây dựng, Pháp lý bất động sản, Hạ tầng, Năng lượng, Ngân hàng, Tài chính, Tái cấu trúc, hoặc Xử lý tranh chấp (đặc biệt là ADR) như những thế mạnh của mình và chứng minh được giá trị của những dịch vụ pháp lý mà Luật sư cung cấp.
Thế nhưng, dù là mảng sáng hay mảng tối thì khi bước vào những cuộc đấu trí, những cuộc chiến pháp lý mà ở đó “rừng cây xanh lá Việt Nam” được áp dụng, hoặc diễn ra tại nơi mà “quyền lực có thể được cân” thì bác “vũ như cẩn” lại xuất hiện.
Ngoài kia, có lẽ không hiếm những vụ án đã kéo dài rất lâu, có những người đã dành cả cuộc đời (tuổi thanh xuân) của mình để đi tranh đấu cho công lý, đã dành tất cả những tài sản quan trọng nhất mà họ tích góp được để tham gia vào những cuộc chiến pháp lý chưa có lời kết.
Tạm kết:
1. Hãy biết đâu là giới hạn cho những rủi ro pháp lý, đâu là lợi ích mà mình có thể đạt được nếu tuân thủ nó và đâu là hệ quả khi vượt qua những giới hạn đó.
2. Những người Luật sư đồng nghiệp, có lẽ nên giữ và nên có thái độ và thói quen tốt, tích cực bằng việc tôn trọng lẫn nhau, không vì quan điểm cá nhân, không bị định kiến cá nhân, mà công kích lẫn nhau, hạ thấp vai trò của nhau trong thị trường pháp lý mở (ngoài kia vẫn còn nhiều cơ hội để hợp tác thay vì đối đầu), và hãy vì những thế hệ Luật sư đồng nghiệp trong tương lai để cân bằng được những lợi ích về danh tiếng, địa vị, thu nhập, và bất kỳ điều gì như vậy.
Sống hòa bình và yêu thương