Rất lạ, trong không ít các dự án kinh doanh của người Việt, chi phí Luật sư hoặc văn phong hơn chút gọi là “phí tư vấn pháp lý” hầu như không được dự trù. Điển hình cho những tình huống này phải kể tới các dự án khởi nghiệp “startup” và những thương vụ đầu tư, mua bán, kinh doanh đất đai, nhà cửa.
Với không ít nhà sáng lập doanh nghiệp (chủ doanh nghiệp) thì việc tập trung cho sản phẩm, dịch vụ, cung ứng, phân phối, chi phí sản xuất, quản lý là quan trọng và dường như trong mắt của các nhà sáng lập doanh nghiệp: chi phí Luật sư vừa tốn kém, vừa không cần thiết hoặc vừa mù mờ, không rõ ràng.
Họ đâu biết, để một startup thành công và thành công một cách bền vững, chi phí dành cho Luật sư cũng không kém phần quan trọng. Tại sao vậy? Hãy thử hình dung về những vấn đề pháp lý mà chủ doanh nghiệp phải đối mặt và giải quyết:
- Những thỏa thuận, những trao đổi giữa những thành viên sáng lập về mô hình kinh doanh, về kế hoạch hợp tác, về sản phẩm, về phân chia tài chính, lợi nhuận v.v.: Nếu không có Luật sư soạn thảo các thỏa thuận cổ đông/nhà sáng lập doanh nghiệp, không có Luật sư soạn thảo điều khoản hợp tác, không có Luật sư tư vấn cho các bên về những vấn đề pháp lý có liên quan (thành lập doanh nghiệp, quyền sở hữu, quyền biểu quyết, kiểm soát doanh nghiệp v.v): Liệu các nhà sáng lập doanh nghiệp có khả năng để giải quyết một cách tốt nhất, an toàn nhất, bảo vệ lợi ích các bên một cách tốt nhất.
- Những thỏa thuận về doanh nghiệp, đăng ký kinh doanh, về việc góp vốn, đánh giá tài sản góp vốn, những vấn đề các bên có thể gặp phải khi chuyển giao quyền sở hữu, kế hoạch kinh doanh và phân chia lợi nhuận: Liệu các nhà sáng lập doanh nghiệp có đủ sáng suốt, đủ tỉnh táo và có đủ thông tin, kinh nghiệm, kiến thức pháp lý để chuẩn bị cho tốt nếu không có sự tham vấn của các Luật sư có kinh nghiệm.
- Những vấn đề về hợp đồng thuê và mua, từ thuê văn phòng, mặt bằng kinh doanh, thuê máy móc thiết bị, thuê mướn nhân sự: Không có Luật sư liệu ai sẽ thay mặt chủ doanh nghiệp thương thảo, đàm phán và rà soát các điều khoản trong các hợp đồng này?
- Những tranh chấp, bất đồng phát sinh giữa các bên: A sẽ tham vấn cho các bên về cơ chế giải quyết tranh chấp tốt nhất, hữu hiệu nhất, phù hợp nhất, ít tốn kém nhất. Hẳn không ai khác ngoài Luật sư, và cuối cùng
- Những vấn đề khác phát sinh, xuyên suốt quá trình thực hiện kế hoạch kinh doanh: Ai sẽ tư vấn cho các nhà sáng lập doanh nghiệp nếu không phải Luật sư?
Những dịch vụ pháp lý Luật sư có thể cung cấp
Tương tự như vậy, đối với các giao dịch về bất động sản, nhà cửa, đất đai. Không hiếm gặp những câu chuyện buồn về việc mua phải đất bị vướng quy hoạch, bị lừa mua đất không tách được thửa, bị lừa mất cọc, bị rơi vào ma trận của người bán đất, môi giới không có tâm, không có kiến thức pháp lý. Tất cả đều là những cái giá rất đắt mà mỗi người tham gia phải trả. Ấy vậy nhưng: Thói quen dự phòng chi phí, dự phòng ngân sách cho ý kiến tư vấn pháp lý lại không nằm trong những nhà sáng lập doanh nghiệp, không nằm trong tư duy của những người mua bán bất động sản.
Theo thông tin được Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) thì thời gian trung bình để giải quyết một vụ án của Tòa án là 400 ngày/vụ (tức hơn 1 năm) và nhanh nhất, đối với VIAC cũng mất trung bình 152 ngày/vụ. Đó chưa kể là chi phí phải trả cho Tòa án, cho Trọng tài, cho Luật sư, cho các bên thứ ba khác (chẳng hạn bên thẩm định, bên định giá, bên giám định, v.v).
Chi phí giải quyết tranh chấp sẽ rất đắt đỏ
Tất nhiên, hệ quả của những việc làm đó chính là câu nói cửa miệng: “mất bò mới lo làm chuồng”. Qua bài viết này, tác giả rất hy vọng những người trong cuộc hãy dành nhiều thời gian hơn, dành nhiều sự chú ý hơn tới các chi phí pháp lý và dự phòng ngân sách cho những vấn đề này. Bởi chỉ khi đã có ý thức như vậy thì những người tham gia mới có thói quen ngăn chặn, phòng ngừa các rủi ro pháp lý và như vậy thì chi phí pháp lý mới tối ưu nhất.
Click để em thêm bài viết: Chi phí Luật sư được tính như thế nào.