Quy hoạch điện từ sau 30/10/2021 đã và luôn là một chủ đề nóng, thậm chí là rất nóng trong thời gian gần đây.
Để người ngoại đạo có thể dễ hình dung, thì có thể hiểu, trước thời điểm 30/10/2021, các đơn vị (mà trực tiếp nhất là Chủ Đầu tư) các dự án điện, đang được hưởng ưu đãi khi hòa lưới điện theo Quy hoạch điện VII. Theo đó, các dự án, nếu hòa vào lưới điện trước ngày 30/10/2021 sẽ được hưởng khoảng x cent.
Tuy nhiên, từ sau 30/10.2021 tới nay, việc xác định giá điện của các dự án có thể hòa lưới điện không có cơ chế được xác định. Nguyên nhân, rất đơn giản, vì Quy hoạch điện VII đã hết hiệu lực.
Do vậy, vấn đề nóng ở chỗ: quyền và lợi ích của các Chủ Đầu tư (và tất nhiên đằng sau ấy là Ngân hàng/định chế tài trợ vốn cho dự án, Nhà thầu, người tiêu dùng, v.v.) sẽ được giải quyết như thế nào khi mà, tới ngày của bài viết này, các Chủ Đầu tư và các cơ quan nhà nước không có cơ sở để xác định
- Các dự án có được hòa lưới điện hay không, nếu có thì có được hưởng giá ưu đãi như Quy hoạch điện VII hay không
- Nếu không, thì Chủ Đầu tư sẽ được hưởng ưu đãi nào?
- Nếu không được hưởng ưu đãi nào, không được quyền hòa lưới điện, có phải là Chủ Đầu tư tự gánh chịu các rủi ro, thiệt hại vì Dự án không được vào lưới điện?
- Nói cách khác, có phải (i) Nhà nước vô can; và (ii) Ai làm người ấy chịu. Chủ Đầu tư không thể có nguồn thu thì phải tự thu xếp nguồn thu để làm việc với Ngân hàng, Định chế tài trợ vốn?
2 thông tin bổ sung rất đáng chú ý và dẫn tới việc vì sao Quy hoạch điện VIII cần phải có, đó là
Thứ nhất, ảnh hưởng của dịch bệnh covid-19, chiến tranh Nga – Ukraine, tín dụng bất động sản (đặc biệt là việc phát hành trái phiếu), thị trường bất động sản, giải ngân vốn đầu tư công, thất nghiệp, lạm phát, xăng rầu v.v. dẫn tới bối cảnh tài chính của không chỉ doanh nghiệp mà cả người dân gặp rất nhiều khó khăn.
Thứ hai, từ khi có Quy hoạch điện VII (năm _) tới nay, chưa có bất kỳ sự điều chỉnh, biến chuyển nào của Chính phủ liên quan đến thị trường điện. Càng kéo dài thời gian bao lâu, thì khả năng và nguy cơ mà Chủ Đầu tư gặp bất lợi thêm về tài chính, càng cao bấy nhiêu.
Tôi rất may mắn, trong danh sách bạn bè Facebook, có những người đặt ra những vấn đề rất sâu sắc.
Câu chuyện dưới đây được trích lại từ một trong những người như thế. Tôi xin được phép trích lại nguyên văn, dẫn đường link (hình nhân vật, tôi xin phép được thay bằng hình khác, do liên quan đến yếu tố cá nhân, quyền bảo vệ đời tư, và các thông tin thuộc nhân thân của tác giả).
Hy vọng, bài viết sẽ hữu ích với mỗi người.
“EVN lỗ lớn: Chúa chết Trạng cũng băng hà 
Nay mình đã hỏi cộng đồng NLTT (có khoảng 200 người) và một số nhà đầu tư NM điện câu sau:
Do tài chính của EVN gặp nhiều khó khăn, lỗ lớn, nếu phải chọn 1 trong 4 lựa chọn sau, ac sẽ chọn gì:
1. Cho EVN nợ tiền bán điện của mình trong 3 tháng và vẫn bán điện bình thường
2. Cho EVN nợ 3-6 tháng và vẫn bán điện bình thường
3. Không đồng ý cho EVN nợ và không phát điện đến khi thanh toán hàng tháng.
4. Kiện ra toà vì mua hàng không trả tiền theo Hợp đồng.
Câu trả lời rất thú vị, kể cả là im lặng.
Sau đây là một số câu trả lời:
– nợ 3 tháng còn có thể gồng đc chứ 6 tháng là đi luôn theo chuỗi, thành nợ xấu lẫn nhau.
– 3 tháng là còn nằm trong chu kỳ trả ngân hàng, sang tháng thứ 4 là nhảy nhóm nợ xấu rồi.
– thực ra nếu nhà máy chỉ trông vào khoản thu từ tiền bán điện thì chỉ cần chậm 1 tháng là cũng mệt vì còn liên quan đến các khoản chi thường xuyên như: tiền lương, tiền vận hành nhà máy, vận hành đường dây… và các chi phí khác.
– Lúc này các NĐT đang chung tay chia sẻ khó khăn với ngành điện. Dù cắt giảm công suất, dù chậm thanh toán, vân vân mây mây nhưng vẫn chưa ai phát đơn kiện.
– Năm 2022 quả thực là năm đầy thử thách với NLTT trong giai đoạn giao mùa, cầu mong các bên cố gắng vượt qua.
– giá điện anh nghĩ phải tăng vì giá chúng ta quá thấp so với khu vực và thế giới , tăng giá bán điện là bước đi phù hợp.
– kinh tế thị trường hãy để thị trường điếu tiết , chứ can thiệp của Nhà nước thì EVN lỗ lấy đâu họ bù.
– EVN lỗ và dòng tiền là 2 vấn đề khác nhau. Doanh nghiệp đi vay để trả tiền hàng được sao EVN không đi vay để trả tiền hàng.
– cái khó là dòng tiền nhà đầu tư cam kết với BANK , vậy bây giờ EVN nợ thì doanh nghiệp bị đẩy vào tín dụng xấu thì sao?
– Thậm chí có DN bảo, Chính phủ nên cho phép BANK điều chỉnh dòng tiền trả nợ, tức cơ cấu lại khoản vay, thuyết phục bank chấp nhận giãn thanh toán. Có vậy thì hài hòa giữa EVN và doanh nghiệp – Tư nhân – bank, chứ bây giờ bank họ tự ý làm thì sợ bị củi lửa mệt lắm.
Từ đầu năm 2022, do biến động giá nhiên liệu (than, dầu, khí) thế giới làm cho chi phí sản xuất điện và mua điện của EVN tăng rất cao. Theo diễn biến giá nhiên liệu các tháng đầu năm 2022 và nếu căn cứ kế hoạch vận hành hệ thống điện đã được Bộ Công Thương phê duyệt từ đầu năm thì kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2022 của EVN có thể lỗ lên tới 64.805 tỷ đồng.
Với hàng loạt giải pháp như :Tiết kiệm 10% các chi phí thường xuyên; Cắt giảm từ 20-30% chi phí sửa chữa tài sản cố định; Tạm chi lương cho CBCNV bằng 80% mức lương bình quân năm 2020, tăng cường quản trị các khoản giảm giá thành điện như vận hành tối ưu nguồn thủy điện (có chi phí thấp); ưu tiên các nguồn than có giá rẻ hơn để giảm chi phí phát điện; nỗ lực đàm phán với các chủ đầu tư các nhà máy điện BOT về sản lượng phát điện để tối ưu hóa chi phí chung… thì vẫn lỗ hơn 33.000 tỷ đồng.
Lỗ đương nhiên khg thể trả tiền cho các nhà bán điện lâu dài được.
À cũng có thể chọn trả tiền cho NĐT và giảm lương anh e trong EVN. Nếu vậy điều gì sẽ diễn ra nào lấy ai đi làm không công nhể.
Kể cả Nhà đầu tư cho nợ cũng không giải quyết được vấn đề lỗ.
Vì vậy câu nói Chúa chết Trạng cũng băng hà phải ngẫm rất kỹ, đừng để hiệu ứng domino…
Ps: mấy khi leo được lên đỉnh nhọn hoắt kia mà ngồi nên iem dứt khoát phải toả sáng đã nhá. Đừng ai giục e xuống đi “
Nguồn bài viết tại đây.